Glossary – MAAK Haarlem

Deze glossary is het kenniscentrum van MAAK Haarlem. Je vindt hier definities van begrippen rondom circulariteit, innovatie, design, maaktechnieken, ambachten, smart industry en het MAAK-ecosysteem. Gebruik de begrippenlijst als naslagwerk en als startpunt naar verdiepende themapagina’s, makers en projecten.

Circulariteit – Basisbegrippen

Circulaire economie: Economisch systeem waarin grondstoffen maximaal worden hergebruikt en afval tot een minimum wordt beperkt. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation .
Circulariteit: Het zó organiseren van ketens dat materialen en producten in gesloten kringlopen blijven en waarde behouden. Externe bron: Rijkswaterstaat – Circulaire economie .
Circulair ontwerp: Ontwerpstrategie waarbij hergebruik, reparatie en recycling vanaf het begin worden meegenomen. Externe bron: Platform CB’23 .
Circulaire waardeketen: De opeenvolging van partijen die samen materialen in meerdere levenscycli laten circuleren. Externe bron: European Circular Economy Stakeholder Platform .
Reststroom: Materiaal, energie of bijproduct dat vrijkomt uit een proces en opnieuw kan worden ingezet in een andere toepassing. Externe bron: Circulaire Economie Nederland .
Afvalreductie: Het verminderen van de hoeveelheid afval door slimmer te ontwerpen, produceren, hergebruiken en scheiden. Externe bron: PBL – Planbureau voor de Leefomgeving .
Zero waste: Ambitie en strategie om geen restafval meer te genereren, door alle materialen opnieuw in te zetten in kringlopen. Externe bron: Circle Economy – Circularity Gap .
Recycling: Het verwerken van gebruikte materialen tot nieuwe grondstoffen of producten. Externe bron: Milieu Centraal – Recyclen .
Upcycling: Het omzetten van reststromen in producten met een hogere kwaliteit of waarde dan de oorspronkelijke toepassing. Externe bron: EMF – Circular Economy Overview .
Downcycling: Recycling waarbij de materiaalwaarde of kwaliteit afneemt ten opzichte van het oorspronkelijke product. Externe bron: OECD – Circular Economy .
Hergebruik: Het opnieuw inzetten van producten of onderdelen zonder deze volledig te demonteren of te verwerken. Externe bron: EMF – Cities & Circularity .
Re-use: Internationale term voor hergebruik van producten, componenten of materialen in dezelfde of een andere toepassing. Externe bron: European Circular Economy Stakeholder Platform .
Repair: Het herstellen van een product zodat het weer functioneert en langer meegaat. Externe bron: Right to Repair Europe .
Refurbish: Het grondig opknappen, reinigen en eventueel upgraden van bestaande producten voor een tweede gebruikscyclus. Externe bron: Circle Economy .
Remanufacturing: Industrieel proces waarbij gebruikte producten worden gedemonteerd, gereviseerd en opnieuw opgebouwd tot bijna-nieuwe staat. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation .
CO₂-reductie: Het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen door efficiëntere processen, hernieuwbare energie en circulaire oplossingen. Externe bron: PBL – Klimaat en Energie .
Klimaatneutraal: Situatie waarin per saldo geen extra broeikasgassen worden uitgestoten, doordat uitstoot wordt vermeden of gecompenseerd. Externe bron: Rijksoverheid – Klimaat .
Net-zero: Balans tussen uitstoot en opname van broeikasgassen, in lijn met internationale klimaatdoelen. Externe bron: UNEP – Climate Action .
Energietransitie: De overgang van fossiele naar duurzame energiebronnen in industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving. Externe bron: RVO – Energie & Milieu .
Scope 1, 2 en 3 emissies: Indeling van emissies in directe uitstoot (scope 1), indirecte uitstoot door ingekochte energie (scope 2) en ketengerelateerde uitstoot (scope 3). Externe bron: GHG Protocol .
Life Cycle Assessment (LCA): Methode om de milieubelasting van een product of dienst over de volledige levenscyclus te berekenen. Externe bron: PRé Sustainability – LCA .
Cradle to cradle: Ontwerpfilosofie waarbij materialen zó worden toegepast dat ze na gebruik opnieuw grondstof zijn in een technische of biologische kringloop. Externe bron: Cradle to Cradle Certified .
Duurzaamheidsstrategie: Langetermijnplan van een organisatie om milieu-impact, energieverbruik en sociale effecten structureel te verbeteren. Externe bron: World Economic Forum – Sustainability .
Circulariteitsscore: Indicator of index die aangeeft hoe circulair een product, proces of organisatie is, op basis van bijvoorbeeld hergebruik, levensduur en materiaalkeuze. Externe bron: Circle Economy – Circularity Gap .
Circulair businessmodel: Verdienmodel dat is gebaseerd op diensten, hergebruik en langdurige relaties in plaats van lineaire verkoop en wegwerp. Externe bron: CIRCO – Circulaire businessmodellen .
Product-as-a-Service: Model waarbij de klant betaalt voor het gebruik van een product, terwijl de producent eigenaar blijft en verantwoordelijk is voor onderhoud en end-of-life. Externe bron: EMF – Circular Business Models .
Take-back systeem: Regeling waarbij producenten producten na gebruik terugnemen voor hergebruik, revisie of recycling. Externe bron: OECD – Waste & Resource Productivity .
Materiaalkringloop: De weg die een materiaal aflegt van winning tot toepassing, hergebruik en recycling, idealiter in gesloten kringlopen. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation .
End-of-life scenario: Geplande route voor een product na gebruik, zoals hergebruik, reparatie, recycling of energie-terugwinning. Externe bron: ISO – Environmental management standards .

Ontwerp, Materialen & Maaktechnieken

Biobased materialen: Materialen afkomstig uit biologische en hernieuwbare grondstoffen zoals hout, vlas, hennep en mycelium. Externe bron: Biobased Press .
Additive manufacturing: Verzamelnaam voor technieken waarbij objecten laag-voor-laag worden opgebouwd, zoals 3D-printen. Externe bron: ASTM – Additive Manufacturing Standards .
3D-printen: Digitale productietechniek waarbij een model laag voor laag wordt opgebouwd uit kunststof, metaal, beton of biomaterialen. Externe bron: 3D Printing Industry .
CNC-frezen: Computergestuurde verspanende techniek waarbij materiaal nauwkeurig wordt verwijderd om een vorm te creëren. Externe bron: Manufacturing Guide – CNC Milling .
Lasersnijden: Productietechniek waarbij materialen worden gesneden met een nauwkeurige en krachtige laserstraal. Externe bron: Laser Systems Europe .
Waterjet snijden: Snijtechniek met zeer hoge waterdruk (eventueel met abrasief) voor metalen, steen, kunststoffen en composieten. Externe bron: Waterjet Technology Association .
Prototyping: Het ontwikkelen van snelle modellen of mock-ups van een product om ontwerpkeuzes te testen. Externe bron: Industrial Designers Society of America .
Materiaaltechnologie: Wetenschap en techniek rondom de eigenschappen, samenstelling en toepassingen van materialen. Externe bron: Materials & Design Journal .
Composieten: Materialen opgebouwd uit meerdere componenten (zoals vezels en matrix) voor optimale sterkte-gewichtsverhouding. Externe bron: Composites World .
Modulair ontwerp: Ontwerpmethode waarbij producten bestaan uit verwisselbare of vervangbare modules om reparatie en flexibiliteit te vergroten. Externe bron: EU Circular Economy Platform .
Design for Disassembly: Ontwerpstrategie gericht op eenvoudig demonteren zodat onderdelen kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Externe bron: ISO Standards – Sustainable Design .
Ergonomie: Ontwerpen van producten, omgevingen of systemen met focus op comfort, veiligheid en efficiënt gebruik door mensen. Externe bron: Chartered Institute of Ergonomics .
Design Thinking: Mensgerichte aanpak om innovatie te stimuleren door iteratief prototypen, testen en leren. Externe bron: IDEO – Design Thinking .
Parametrisch ontwerp: Ontwerpmethode waarbij vormen worden gegenereerd via wiskundige parameters en algoritmes. Externe bron: Parametric Architecture .
Generative design: Ontwerpproces waarbij algoritmes automatisch productvarianten genereren op basis van doelen en restricties. Externe bron: Autodesk – Generative Design .
Materiaalpaspoort: Document of digitaal systeem waarin de eigenschappen, herkomst en herbruikbaarheid van materialen worden vastgelegd. Externe bron: Madaster – Materialenpaspoort .
Levenscyclusanalyse (LCA): Methode om milieu-impact van materialen of producten over hun volledige levenscyclus te berekenen. Externe bron: PRé Sustainability .
Materiaalefficiëntie: Het minimaliseren van materiaalgebruik door slim ontwerp, productieoptimalisatie en hergebruik. Externe bron: OECD – Circular Economy .
Smart materials: Materialen die reageren op externe prikkels zoals warmte, licht of spanning en van eigenschappen veranderen. Externe bron: ScienceDirect – Smart Materials .
Rapid manufacturing: Versnelde productie van onderdelen via digitale technieken zoals 3D-printen en geautomatiseerde verspaning. Externe bron: Additive Manufacturing Magazine .

Ambachten & Vakmanschap

Vakmanschap: Combinatie van kennis, ervaring en vaardigheid om met materialen en gereedschappen hoogwaardige producten te maken. Externe bron: Crafts Council UK .
Houtbewerking: Ambacht waarbij hout wordt gezaagd, geschaafd, gelijmd en gevormd tot constructies, meubels of objecten. Externe bron: Fine Woodworking .
Metaalbewerking: Verzamelnaam voor technieken als zagen, draaien, frezen, lassen en smeden van metalen onderdelen. Externe bron: FABTECH .
Lassen: Verbindingsproces waarbij metalen delen door hitte en eventueel toevoegmateriaal tot één geheel worden versmolten. Externe bron: American Welding Society .
Smeden: Vervormen van metaal in verhitte toestand door er met hamers en stempels kracht op uit te oefenen. Externe bron: Artist-Blacksmith’s Association of North America .
Keramiek: Ambacht waarbij klei wordt gevormd, gedroogd en op hoge temperatuur gebakken tot gebruiks- en kunstvoorwerpen. Externe bron: American Ceramic Society .
Textielambacht: Werken met garens en stoffen via technieken als weven, breien, naaien, borduren en tufting. Externe bron: Textile World .
Leerbewerking: Bewerken, stikken en vormen van leer tot tassen, schoenen, accessoires of interieurproducten. Externe bron: International Council of Tanners .
Restauratie: Het herstellen en conserveren van bestaande objecten of gebouwen met respect voor historische kwaliteit en materialen. Externe bron: ICCROM – Heritage Conservation .
Gieten: Vormgevingsproces waarbij vloeibaar materiaal in een mal wordt gegoten en na stollen de gewenste vorm aanneemt. Externe bron: American Foundry Society .
Mallenbouw: Het ontwerpen en maken van mallen voor gieten, composieten of seriematige productie. Externe bron: MoldMaking Technology .
Handgereedschap: Traditionele gereedschappen die direct met de hand worden bediend, zoals beitels, zagen, vijlen en hamers. Externe bron: Popular Woodworking .
Ambachtelijke afwerking: Handmatige bewerkingen zoals schuren, polijsten, oliën, patineren of lakken om materialen te beschermen en te verfraaien. Externe bron: Wood Magazine – Finishes .
Maatwerk: Producten of oplossingen die speciaal worden afgestemd op de wensen, afmetingen en context van één klant of locatie. Externe bron: Bespoke Design (UK) .
Atelierpraktijk: Werksetting waarin makers in kleine teams of individueel werken aan experiment, ontwikkeling en productie. Externe bron: World Crafts Council .
Meester-gezel: Traditioneel opleidingsmodel waarbij een ervaren vakman of -vrouw kennis overdraagt aan een leerling in de praktijk. Externe bron: CEDEFOP – Apprenticeships .
Slow making: Benadering waarin aandacht, tijd en kwaliteit centraal staan, als tegenhanger van snelle massaproductie. Externe bron: SlowLab .
Materiaalgevoel: Intuïtieve kennis van hoe materialen zich gedragen bij bewerken, belasten en verouderen, ontwikkeld door praktijkervaring. Externe bron: MaterialDistrict .

Smart Industry & Digitalisering

Smart industry: Industrie waarin digitalisering, data-uitwisseling en slimme automatisering centraal staan voor efficiëntere en flexibelere productie. Externe bron: Smart Industry NL .
Industrie 4.0: Vierde industriële revolutie gekenmerkt door cyber-fysieke systemen, Internet of Things en data-gedreven productie. Externe bron: World Economic Forum – Fourth Industrial Revolution .
Internet of Things (IoT): Netwerk van fysieke objecten met sensoren en connectiviteit die gegevens verzamelen en uitwisselen. Externe bron: IoT Agenda .
Industrial IoT (IIoT): Toepassing van IoT-technologie in industriële omgevingen voor monitoring, onderhoud en procesoptimalisatie. Externe bron: IoT ONE .
Digitale tweeling (Digital Twin): Virtueel model van een fysiek product, proces of systeem dat realtime data gebruikt voor analyse en optimalisatie. Externe bron: Gartner – Digital Twin .
Sensoren: Componenten die fysieke grootheden zoals temperatuur, druk, trillingen of positie meten en omzetten in digitale data. Externe bron: All About Circuits – Sensors .
Data-acquisitie (DAQ): Het verzamelen, digitaliseren en opslaan van meetgegevens uit machines, processen en sensoren. Externe bron: NI – Data Acquisition .
MES-systeem: Manufacturing Execution System: softwarelaag tussen ERP en machines voor real-time aansturing en monitoring van productie. Externe bron: MESA International .
PLC-besturing: Programmable Logic Controller: industriële computer voor het aansturen van machines en installaties. Externe bron: Siemens – SIMATIC Controllers .
SCADA: Supervisory Control and Data Acquisition: systeem voor toezicht, bediening en gegevensverzameling van industriële processen op afstand. Externe bron: Schneider Electric – SCADA .
Predictive maintenance: Onderhoudsstrategie waarbij data en algoritmes voorspellen wanneer ingrijpen nodig is, om stilstand te voorkomen. Externe bron: McKinsey – Industry 4.0 & Maintenance .
Machine learning in de industrie: Toepassing van algoritmes die patronen herkennen in productiedata om processen, kwaliteit en onderhoud te verbeteren. Externe bron: Google – AI & ML Education .
Edge computing: Verwerken van data dicht bij de bron (bijvoorbeeld in machines of sensoren) om latency en bandbreedte te verminderen. Externe bron: IBM – Edge Computing .
Cloudplatform: Online infrastructuur voor opslag, verwerking en analyse van data, vaak gebruikt voor IoT en industriële toepassingen. Externe bron: Microsoft Azure .
API-koppeling: Gestandaardiseerde interface waarmee softwarepakketten data kunnen uitwisselen en functies kunnen aanroepen. Externe bron: Red Hat – What is an API? .
Cybersecurity in de industrie: Maatregelen om industriële netwerken, data en besturingssystemen te beschermen tegen digitale aanvallen. Externe bron: ENISA – Industrial Control Systems Security .
Digitale waardeketen: Ketens van bedrijven die via data-uitwisseling, platforms en digitale diensten met elkaar verbonden zijn. Externe bron: Europese Commissie – Digital Strategy .
Human Machine Interface (HMI): Scherm of interface waarop operators machines en processen kunnen bedienen en monitoren. Externe bron: Siemens – Industrial HMI .

MAAK Ecosysteem & Innovatie

MAAK Haarlem: Circulaire maak- en innovatiehub in de Haarlemse Waarderpolder waar bedrijven samenwerken aan duurzame producten, materialen en technologieën. Externe bron: Smart Industry NL .
MAAKers: Bedrijven, creatieve studios, technologische makers en innovatieve ondernemingen die gevestigd zijn binnen het MAAK-terrein. Externe bron: Circle Economy .
Fabrication lab: Werkplaats met digitale fabricage, machines en ondersteuning voor prototyping, experiment en kleine serieproductie. Externe bron: FabLabs.io .
Circulair bouwlab: Proeftuin voor het testen, ontwerpen en ontwikkelen van circulaire bouwmaterialen, modulair bouwen en innovatieve constructieconcepten. Externe bron: Circulair Bouwen NL .
Innovatie-ecosysteem: Netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en makers die samenwerken om nieuwe technologieën en duurzame oplossingen te ontwikkelen. Externe bron: World Economic Forum – Innovation .
Open innovatie: Samenwerkingsmodel waarbij organisaties kennis, technologie en ideeën delen om innovatie te versnellen. Externe bron: Amsterdam Open Innovation .
Living lab: Praktijkomgeving waar nieuwe technologieën, processen en producten worden getest samen met gebruikers en bedrijven. Externe bron: EU Living Labs .
Co-creatie: Methode waarbij eindgebruikers, ontwerpers en bedrijven gezamenlijk ideeën ontwikkelen en producten verbeteren. Externe bron: Service Design Network .
Prototyping: Het snel ontwikkelen van fysieke of digitale prototypes om ideeën, functionaliteit en productiemethoden te testen. Externe bron: IDEO – Prototyping .
Circulaire innovatie: Innovatie gericht op het ontwerpen van producten, ketens en processen die bijdragen aan een circulaire economie. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation .
Community building: Het ontwikkelen van een betrokken en samenwerkende groep bedrijven, makers en partners binnen een ecosysteem. Externe bron: Stanford Innovation & Community .
Circulair ondernemen: Ondernemingsvorm die waarde creëert door hergebruik, reparatie, duurzame materialen en langdurige klantrelaties. Externe bron: CIRCO – Circulair Ondernemen .

Businessmodellen, Proces & Organisatie

Businessmodel: De manier waarop een organisatie waarde creëert, levert en behoudt voor klanten en stakeholders. Externe bron: Strategyzer – Business Model Canvas .
Circulair businessmodel: Verdienmodel gebaseerd op hergebruik, reparatie, product-as-a-service en langdurige relaties. Externe bron: CIRCO – Circulaire businessmodellen .
Product-as-a-Service (PaaS): Model waarbij de klant betaalt voor gebruik van een product in plaats van eigendom, met de producent verantwoordelijk voor onderhoud. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation – PaaS .
Ketensamenwerking: Samenwerking tussen meerdere partijen in een supply chain om processen en materiaalstromen te optimaliseren. Externe bron: Supply Chain Quarterly .
Supply chain management: Het plannen, beheren en optimaliseren van materiaalstromen, informatie en logistiek binnen ketens. Externe bron: Council of Supply Chain Management Professionals .
Lean manufacturing: Productiefilosofie gericht op het elimineren van verspilling en maximaliseren van waarde. Externe bron: Lean Enterprise Institute .
Agile werken: Iteratieve werkwijze gericht op flexibiliteit, samenwerking en snelle oplevering van waarde. Externe bron: Scrum.org .
Procesoptimalisatie: Systematische verbetering van processen om kwaliteit, snelheid en efficiëntie te vergroten. Externe bron: American Society for Quality .
Kwaliteitsmanagement: Het systematisch beheren en verbeteren van kwaliteit in producten en processen, vaak met standaarden zoals ISO9001. Externe bron: ISO – Quality Management .
Risicomanagement: Het identificeren, analyseren en beheersen van risico’s binnen projecten of organisaties. Externe bron: PMI – Risk Management .
Innovatiemanagement: De processen, strategieën en structuren die organisaties gebruiken om innovatie te stimuleren en te implementeren. Externe bron: Innovation Management Institute .
Stakeholderanalyse: Het identificeren van belanghebbenden en hun invloed, behoeften en impact op een project of organisatie. Externe bron: MindTools – Stakeholder Analysis .
Ecosysteemdenken: Benadering waarbij organisaties samenwerken binnen netwerken om gezamenlijke waarde te creëren. Externe bron: World Economic Forum – Ecosystems .
Servitisatie: Transitie van productgerichte naar dienstgerichte businessmodellen. Externe bron: ScienceDirect – Servitization .
Waardeketen: De activiteitengroep waarin waarde wordt gecreëerd, van grondstof tot eindgebruiker. Externe bron: Harvard Business Review – Value Chains .
Productontwikkeling: Het proces van idee tot marktlancering, bestaande uit onderzoek, ontwerp, testen en productie. Externe bron: NPD Solutions .

Materialen, Bouw & Duurzaamheid

Circulair bouwen: Bouwmethode gericht op hergebruik, adaptief vermogen en minimale materiaalverspilling. Externe bron: Circulair Bouwen NL .
Modulair bouwen: Bouwsysteem waarbij gebouwen worden samengesteld uit herbruikbare modules of elementen. Externe bron: Modular Building Institute .
Biobased bouwen: Bouwen met hernieuwbare materialen zoals hout, vlas, hennep, mycelium en biocomposieten. Externe bron: RVO – Biobased Bouwen .
Mycelium materialen: Biologisch materiaal gemaakt van schimmelnetwerken, lichtgewicht en volledig composteerbaar. Externe bron: Ecovative – Mycelium Materials .
Betonrecycling: Proces waarbij gebruikt beton wordt gebroken en hergebruikt als grondstof voor nieuw beton of funderingsmateriaal. Externe bron: European Cement Association .
Houtconstructies: Constructies gemaakt van massief hout, CLT of gelamineerd hout, vaak toegepast in duurzame bouw. Externe bron: WoodWorks – Mass Timber .
CLT bouwen (Cross Laminated Timber): Industrieel houtbouwsysteem opgebouwd uit kruislings verlijmde massieve houtlagen. Externe bron: ThinkWood – CLT .
Isolatiematerialen: Materialen die warmte, geluid of vocht reguleren in bouwconstructies, zoals cellulose, hennepwol of steenwol. Externe bron: Building Science Corporation .
Warmtepompsystemen: Duurzaam energiesysteem dat warmte verplaatst in plaats van opwekt via verbranding. Externe bron: IEA – Heat Pumps .
Gebouwbeheer (BMS): Systemen voor het monitoren, meten en besturen van technische installaties in gebouwen. Externe bron: BACnet International .
Energieprestatie: De mate waarin een gebouw energiezuinig functioneert, vaak uitgedrukt in EPC of BENG. Externe bron: RVO – Energieprestatie .
Restwarmte: Warmte die vrijkomt bij industriële processen en opnieuw kan worden gebruikt in gebouwen of warmtenetten. Externe bron: Stichting Warmtenetwerk .
Levensduurverlenging: Het verlengen van de functionele levensduur van gebouwen of producten door onderhoud, renovatie of upgrade. Externe bron: CIRIA – Building Performance .
Materialenpaspoort: Systeem waarin eigenschappen, herkomst en herbruikbaarheid van bouwmaterialen worden vastgelegd. Externe bron: Madaster .

Ontwerp & Prototyping

Human-centered design: Ontwerpmethode waarbij de behoeften, context en ervaringen van gebruikers centraal staan bij het ontwikkelen van producten en diensten. Externe bron: IDEO – Human-Centered Design .
User Experience (UX) design: Ontwerpen van de totale beleving van een gebruiker, van eerste contact tot langdurig gebruik van een product of dienst. Externe bron: Nielsen Norman Group – UX Definition .
Service design: Ontwerpen van diensten als samenhangende reeks touchpoints, processen en interacties voor gebruikers en medewerkers. Externe bron: Service Design Network .
Customer journey mapping: Visualiseren van alle stappen en contactmomenten die een gebruiker doorloopt in de interactie met een product of dienst. Externe bron: Interaction Design Foundation – Journey Maps .
Design sprint: Kort, gefocust proces van enkele dagen waarin een multidisciplinair team een idee uitwerkt, prototypet en test met gebruikers. Externe bron: GV – Design Sprint .
Low-fidelity prototype: Eenvoudig, vaak handgetekend of kartonnen model om snel concepten te testen zonder grote investering. Externe bron: Interaction Design Foundation – Prototyping .
High-fidelity prototype: Uitgewerkt prototype dat qua vorm, materiaal of interactie sterk lijkt op het uiteindelijke product. Externe bron: Smashing Magazine – Prototypes .
Experience prototyping: Prototyping waarbij de totale ervaring van gebruik wordt gesimuleerd, inclusief context, geluid, omgeving en interactie. Externe bron: IxDF – Prototyping Experiences .
Wizard-of-Oz prototype: Prototype waarbij functies handmatig door een ontwerper of operator worden gesimuleerd, terwijl de gebruiker denkt dat het systeem autonoom werkt. Externe bron: Nielsen Norman Group – Wizard of Oz .
Minimum Viable Product (MVP): Minimale versie van een product met genoeg functionaliteit om waarde te leveren en feedback van gebruikers te verzamelen. Externe bron: The Lean Startup .
Proof-of-concept (PoC): Beperkte test of demonstrator om aan te tonen dat een idee, technologie of aanpak technisch haalbaar is. Externe bron: ProductPlan – PoC .
Pilotproject: Kleinschalige praktijktest van een nieuwe oplossing in een realistische omgeving, voorafgaand aan opschaling. Externe bron: Harvard Business Review – Pilot projects .
Material exploration: Onderzoek en experiment met verschillende materialen om nieuwe toepassingen, texturen en constructies te ontdekken. Externe bron: MaterialDistrict .
Mock-up: Visueel model op ware grootte of schaal dat de vorm en uitstraling van een product toont, vaak zonder volledige functionaliteit. Externe bron: IxDF – Mockups .

Data, Software & Digitale Tools

CAD-software: Computer Aided Design: software voor het tekenen en modelleren van 2D- en 3D-ontwerpen. Externe bron: Autodesk – CAD .
CAM-software: Computer Aided Manufacturing: software die machinecodes en bewerkingsstrategieën genereert op basis van CAD-modellen. Externe bron: Mastercam – CAM .
BIM-modellering: Building Information Modeling: digitale representatie van de fysieke en functionele kenmerken van een gebouw. Externe bron: buildingSMART – BIM .
PLM-systeem: Product Lifecycle Management: systeem om alle productdata en processen gedurende de levenscyclus te beheren. Externe bron: Siemens Teamcenter – PLM .
ERP-systeem: Enterprise Resource Planning: geïntegreerd softwaresysteem voor financiën, logistiek, productie en HR. Externe bron: SAP – ERP .
Versiebeheer: Systeem om wijzigingen in bestanden of code te volgen, terug te draaien en te beheren, vaak met tools zoals Git. Externe bron: Git – Version Control .
Parametric modelling: Modelleren op basis van parameters en regels, waardoor ontwerpen snel kunnen worden aangepast. Externe bron: Rhino/Grasshopper – Parametric .
Simulatie-software: Software waarmee fysische processen, stromingen of belastingen virtueel worden nagebootst. Externe bron: Ansys – Simulation .
Finite Element Analysis (FEA): Rekenmethode om spanningen, vervormingen en belastingen in constructies en onderdelen te analyseren. Externe bron: COMSOL – FEM .
Digitale workflow: Geautomatiseerde stroom van taken, informatie en goedkeuringen tussen tools en teams. Externe bron: Zapier – Workflow Automation .
Samenwerkingsplatform: Online omgeving voor teams om documenten, projecten en communicatie centraal te organiseren. Externe bron: Slack – Collaboration .
No-code / low-code: Ontwikkelplatformen waarmee applicaties en workflows kunnen worden gebouwd met minimale of geen programmeercode. Externe bron: Microsoft Power Apps .
Data-visualisatie: Het omzetten van ruwe data naar grafieken, dashboards en interactieve visuals om inzichten begrijpelijk te maken. Externe bron: Tableau – Data Visualization .

Educatie, Skills & Maaksamenleving

Beroepsonderwijs: Onderwijs dat studenten voorbereidt op specifieke beroepen in de techniek, maakindustrie en creatieve sector. Externe bron: MBO Raad .
Vakschool: Onderwijsinstelling met focus op praktijkgericht leren en ambachtelijke of technische vaardigheden. Externe bron: CEDEFOP – Vocational Education .
Leven lang leren: Principe waarbij mensen hun vaardigheden blijven ontwikkelen gedurende hun hele loopbaan. Externe bron: OECD – Lifelong Learning .
Reskilling: Het aanleren van volledig nieuwe vaardigheden om in een andere functie of sector te kunnen werken. Externe bron: World Economic Forum – Reskilling .
Upskilling: Het verdiepen of verbreden van bestaande vaardigheden om beter aan te sluiten bij veranderend werk. Externe bron: LinkedIn Learning – Upskilling .
Makers education: Onderwijsconcept waarin leerlingen via maken, prototypen en experimenteren leren over techniek, design en innovatie. Externe bron: Maker Ed .
STEAM-onderwijs: Onderwijs waarin Science, Technology, Engineering, Arts en Mathematics geïntegreerd worden aangeboden. Externe bron: EducationCloset – STEAM .
Hackathon: Intensief evenement van één of meerdere dagen waarin deelnemers samenwerken aan oplossingen voor concrete uitdagingen. Externe bron: Hack Club – Hackathons .
Bootcamp: Korte, intensieve training gericht op het snel aanleren van specifieke vaardigheden, vaak rond programmeren of digitale tools. Externe bron: Coursera – Online Bootcamps .
Residency-programma: Programma waarbij makers of ontwerpers gedurende een periode een werkplek, begeleiding en netwerk krijgen om projecten te ontwikkelen. Externe bron: TransArtists – Artist Residencies .
Community of practice: Groep mensen die een vak of interesse delen en regelmatig kennis en ervaringen uitwisselen om beter te worden in hun praktijk. Externe bron: Wenger-Trayner – Communities of Practice .
Sociale innovatie: Vernieuwing van oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken, met nadruk op samenwerking en impact. Externe bron: Nesta – Social Innovation .
Inclusieve innovatie: Innovatieproces waarin diversiteit, toegankelijkheid en gelijke kansen actief worden meegenomen. Externe bron: OECD – Inclusive Innovation .
Citizen science: Onderzoek waarbij burgers actief bijdragen aan het verzamelen of analyseren van data. Externe bron: Citizen Science Association .
Circular literacy: Kennis en vaardigheden om circulaire principes te begrijpen en toe te passen in dagelijkse praktijk en werk. Externe bron: Ellen MacArthur Foundation – Learning .

Energie & Netwerken

Lokale energieopwek: Het opwekken van elektriciteit en warmte dicht bij de gebruiker, bijvoorbeeld via zonnepanelen, wind of WKO-systemen. Externe bron: RVO – Duurzame energie opwekken .
Zonnedak: Dak van een gebouw dat is uitgerust met zonnepanelen of geïntegreerde PV-panelen voor elektriciteitsopwekking. Externe bron: Milieu Centraal – Zonnepanelen .
Microgrid: Klein, lokaal energienetwerk met eigen opwek, opslag en sturing, dat zelfstandig of gekoppeld aan het hoofdnet kan functioneren. Externe bron: IEA – Microgrids & Electricity .
Laadinfrastructuur: Het geheel aan laadpunten, bekabeling, software en netwerkverbindingen voor het opladen van elektrische voertuigen. Externe bron: RVO – Laadinfrastructuur .
Energiemanagementsysteem (EMS): Systeem dat energieproductie, opslag en verbruik in een gebouw of gebied monitort en stuurt. Externe bron: ISO 50001 – Energy Management .
Demand response: Aanpassen van energievraag in reactie op prijsprikkels of netbelasting om pieken te verminderen. Externe bron: IEA – Demand Response .
Piekshaving: Het verlagen van maximale vermogenspieken in energieverbruik door sturing, opslag of spreiding van belasting. Externe bron: U.S. DOE – Peak Shaving .
Energieopslag: Het tijdelijk opslaan van energie, bijvoorbeeld in batterijen, warmtebuffers of waterstof, voor later gebruik. Externe bron: IEA – Energy Storage .
Power-to-X: Technologieën die elektriciteit omzetten in andere energiedragers of producten, zoals waterstof, warmte of synthetische brandstoffen. Externe bron: IEA – Power-to-X & Hydrogen .

Stad, Gebiedsontwikkeling & Maken

Gebiedsontwikkeling: Integraal ontwikkelen van een gebied, waarbij functies als werken, wonen, mobiliteit en groen worden gecombineerd. Externe bron: Gebiedsontwikkeling.nu .
Brownfield-herontwikkeling: Transformatie van bestaand, vaak verouderd industrie- of bedrijfsterrein naar een nieuwe, duurzame bestemming. Externe bron: OECD – Brownfield Redevelopment .
Stedelijke productie: Productieactiviteiten in of nabij de stad, vaak kleinschalig, innovatief en circulair georganiseerd. Externe bron: Metabolic – Circular Cities .
Mixed-use ontwikkeling: Gebiedsontwikkeling waarin meerdere functies, zoals werken, wonen en voorzieningen, in één gebied worden gecombineerd. Externe bron: Urban Land Institute .
Placemaking: Aanpak waarbij de fysieke en sociale omgeving van een plek samen met gebruikers wordt vormgegeven om leefbaarheid en identiteit te versterken. Externe bron: Project for Public Spaces .
Creatieve broedplaats: Locatie waar creatieve makers, kunstenaars en start-ups samen werken, experimenteren en ruimte delen. Externe bron: Creative Hubs Network .
Stadslogistiek hub: Logistiek knooppunt aan de rand of in de stad waar goederen worden gebundeld voor efficiënte en schone stadsdistributie. Externe bron: C40 – Urban Logistics .
Maakstad: Stad waarin ruimte, beleid en infrastructuur expliciet worden ingericht om maakbedrijven en creatieve productie te ondersteunen. Externe bron: Fabrications – Urban Manufacturing .

Governance, Beleid & Regelgeving

Omgevingsvisie: Lange termijn visie van een overheid op de fysieke leefomgeving, met ambities voor ruimte, mobiliteit, klimaat en economie. Externe bron: Aan de slag met de Omgevingswet .
Omgevingsplan: Juridisch plan waarin regels voor de fysieke leefomgeving op lokaal niveau zijn vastgelegd. Externe bron: Rijksoverheid – Omgevingswet .
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV/EPR): Principe waarbij producenten verantwoordelijk zijn voor de inzameling, verwerking en recycling van hun producten. Externe bron: EEA – Extended Producer Responsibility .
ESG-rapportage: Verslaglegging van prestaties op Environmental, Social en Governance-onderwerpen. Externe bron: ESG Standards .
EU-taxonomie: Europees classificatiesysteem dat bepaalt welke economische activiteiten als duurzaam worden aangemerkt. Externe bron: Europese Commissie – EU Taxonomy .
Green Deal: Europese strategie om de economie te verduurzamen en in 2050 klimaatneutraal te zijn. Externe bron: Europese Green Deal .
Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI): Inkoopbeleid waarbij naast prijs ook milieu, sociale en ethische aspecten worden meegewogen. Externe bron: PIANOo – MVI .
Aanbestedingsbeleid: Kader en richtlijnen voor hoe overheden opdrachten aan de markt gunnen, vaak met ruimte voor innovatie en duurzaamheid. Externe bron: Rijksoverheid – Aanbesteden .

Impact, Financiering & Rapportage

Impactmeting: Het systematisch in kaart brengen van de maatschappelijke, ecologische en economische effecten van een activiteit of organisatie. Externe bron: Social Value International .
Sustainable Development Goals (SDG’s): Zeventien mondiale doelen voor duurzame ontwikkeling, vastgesteld door de Verenigde Naties. Externe bron: United Nations – SDGs .
Impact-investering: Investering met als doel zowel financieel rendement als meetbare maatschappelijke of ecologische impact. Externe bron: Global Impact Investing Network .
Dubbele materialiteit: Principe dat zowel de impact van de onderneming op mens en milieu als de impact van duurzaamheidsthema’s op de onderneming wordt beoordeeld. Externe bron: EFRAG – Double Materiality .
CO₂-footprint: Totale hoeveelheid broeikasgassen die direct en indirect aan een organisatie, product of persoon kan worden toegeschreven. Externe bron: Greenhouse Gas Protocol .
Impactdashboard: Visuele weergave van kernindicatoren voor impact, zoals CO₂, circulariteit en sociale meerwaarde. Externe bron: World Bank – Data Dashboards .
Projectfinanciering: Financieringsvorm waarbij de cashflow van een specifiek project centraal staat in de beoordeling en voorwaarden. Externe bron: Investopedia – Project Finance .

Veiligheid, Arbo & Inclusie

Arboveiligheid: Alle maatregelen en afspraken om veilig en gezond werken te waarborgen op de werkvloer. Externe bron: Arboportaal .
Machineveiligheid: Het voorkomen van ongevallen en letsel door het toepassen van beschermingen, noodstoppen en veilige besturing op machines. Externe bron: EU-OSHA – Machinery Safety .
Explosieveiligheid (ATEX): Richtlijnen en maatregelen om explosiegevaar in omgevingen met brandbare stoffen te voorkomen. Externe bron: EU-OSHA – ATEX .
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): Middelen zoals helmen, brillen, gehoorbescherming, veiligheidsschoenen en handschoenen die werknemers beschermen. Externe bron: Arboportaal – PBM .
Werkplekinrichting: Het ergonomisch en veilig inrichten van werkplekken om fysieke belasting en risico’s te beperken. Externe bron: Chartered Institute of Ergonomics .
Sociale veiligheid: Het creëren van een werkomgeving zonder discriminatie, intimidatie, agressie of ongewenst gedrag. Externe bron: EU – Workplace Wellbeing .
Inclusieve werkvloer: Werkpraktijk waarbij verschillen in achtergrond, gender, leeftijd en perspectief bewust worden gewaardeerd en ondersteund. Externe bron: Diversiteit in Bedrijf .
Veiligheidscultuur: De gezamenlijke waarden, overtuigingen en gedragingen in een organisatie rondom veiligheid. Externe bron: HSE – Safety Culture .

↑ Terug naar boven